Malassezia spp. i rola tych drożdżaków w chorobach skóry głowy – co wywołują i dlaczego są tak ważne?
Mikrobiom skóry głowy tworzą miliardy mikroorganizmów, które w prawidłowych warunkach pozostają ze sobą w równowadze. Wśród nich znajdują się między innymi drożdżaki z rodzaju Malassezia spp., które naturalnie występują na skórze większości zdrowych osób. Problem pojawia się wtedy, gdy dochodzi do ich nadmiernego namnażania lub nieprawidłowej reakcji układu odpornościowego na ich obecność.
Drożdżaki Malassezia są obecnie uznawane za jeden z kluczowych czynników biorących udział w rozwoju wielu chorób skóry głowy, w tym przede wszystkim łupieżu i łojotokowego zapalenia skóry.
Czym są drożdżaki Malassezia spp.?
Malassezia spp. to grupa lipofilnych drożdżaków, czyli mikroorganizmów, które do wzrostu potrzebują tłuszczów. Z tego względu najchętniej zasiedlają okolice bogate w gruczoły łojowe, takie jak:
- skóra głowy,
- twarz,
- okolice za uszami,
- górna część klatki piersiowej,
- plecy.
W warunkach fizjologicznych stanowią element naturalnej mikroflory skóry i nie powodują żadnych dolegliwości. Badania wskazują jednak, że zaburzenie równowagi mikrobiologicznej skóry może prowadzić do ich nadmiernego rozwoju oraz wywoływać reakcje zapalne.
Do gatunków najczęściej związanych z chorobami skóry głowy należą przede wszystkim Malassezia globosa oraz Malassezia restricta.
Dlaczego Malassezia może powodować problemy skórne?
Drożdżaki Malassezia wykorzystują składniki łoju jako źródło energii. W procesie ich metabolizowania powstają substancje mogące działać drażniąco na skórę i zaburzać jej naturalną barierę ochronną.
Nie u każdej osoby obecność tych drobnoustrojów prowadzi do rozwoju choroby. Uważa się, że znaczenie mają również indywidualne predyspozycje organizmu, takie jak:
- zwiększona produkcja sebum,
- osłabienie bariery naskórkowej,
- nadmierna reakcja immunologiczna na produkty przemiany drożdżaków,
- przewlekły stres,
- zmiany hormonalne,
- obniżona odporność organizmu,
- wilgotne i ciepłe środowisko sprzyjające namnażaniu mikroorganizmów.
Jakie choroby skóry głowy są związane z Malassezia spp.?
Łupież jest jedną z najczęstszych chorób skóry głowy na świecie. Obecność drożdżaków Malassezia, szczególnie M. globosa, uznawana jest za jeden z głównych czynników uczestniczących w jego rozwoju.
Charakterystyczne objawy obejmują:
- drobnopłatowe złuszczanie naskórka,
- widoczne białe lub żółtawe łuski we włosach,
- świąd skóry głowy,
- uczucie dyskomfortu i podrażnienia.
Nadmierna aktywność drożdżaków prowadzi do przyspieszenia odnowy komórek naskórka, co skutkuje nadmiernym złuszczaniem.
Łojotokowe zapalenie skóry (ŁZS)
Łojotokowe zapalenie skóry jest przewlekłą chorobą zapalną, w której drożdżaki Malassezia odgrywają istotną rolę patogenetyczną. Badania wskazują, że u osób z ŁZS dochodzi do nasilonej reakcji zapalnej skóry na obecność tych mikroorganizmów.
Do typowych objawów należą:
- zaczerwienienie skóry głowy,
- tłuste, żółtawe łuski,
- świąd o różnym nasileniu,
- pieczenie i uczucie podrażnienia,
- okresowe zaostrzenia i remisje objawów.
Zmiany mogą obejmować nie tylko skórę głowy, ale również okolice brwi, skrzydełek nosa czy przestrzeni zausznych.
Zapalenie mieszków włosowych związane z Malassezia
Drożdżaki Malassezia mogą również uczestniczyć w rozwoju zapalenia mieszków włosowych, określanego jako Malassezia folliculitis.
W przypadku skóry głowy może ono objawiać się:
- drobnymi grudkami i krostkami,
- świądem,
- bolesnością skóry,
- uczuciem pieczenia,
- dyskomfortem podczas dotykania skóry głowy.
Ze względu na podobieństwo objawów schorzenie bywa mylone z bakteryjnym zapaleniem mieszków włosowych.
Czy Malassezia może powodować wypadanie włosów?
Same drożdżaki nie są bezpośrednią przyczyną łysienia androgenowego czy innych typów utraty włosów. Mogą jednak pośrednio wpływać na kondycję włosów poprzez wywoływanie przewlekłego stanu zapalnego skóry głowy.
Długotrwale utrzymujące się choroby zapalne związane z nadmierną aktywnością Malassezia mogą prowadzić do:
- osłabienia środowiska wzrostu włosa,
- zwiększonego dyskomfortu skóry głowy,
- nasilenia przejściowego wypadania włosów,
- pogorszenia jakości i wyglądu włosów.
Dlatego nie należy bagatelizować przewlekłego świądu, łuszczenia czy zaczerwienienia skóry głowy.
Kiedy warto zgłosić się do trychologa?
Konsultacja specjalistyczna jest wskazana szczególnie wtedy, gdy pojawiają się:
- uporczywy łupież nieustępujący pomimo stosowania kosmetyków przeciwłupieżowych,
- świąd i pieczenie skóry głowy,
- nasilone łuszczenie naskórka,
- tłuste, żółtawe łuski,
- nawracające stany zapalne skóry głowy,
- nadmierne wypadanie włosów współistniejące z objawami podrażnienia skóry.
W gabinecie trychologicznym możliwa jest dokładna ocena stanu skóry głowy oraz identyfikacja czynników mogących odpowiadać za występujące dolegliwości.
Drożdżaki Malassezia spp. są naturalnym składnikiem mikrobiomu skóry człowieka, jednak w określonych warunkach mogą odgrywać istotną rolę w rozwoju chorób skóry głowy. Najczęściej wiąże się je z występowaniem łupieżu, łojotokowego zapalenia skóry oraz zapalenia mieszków włosowych.
Ponieważ wiele schorzeń skóry głowy daje podobne objawy, samodzielne określenie przyczyny problemu bywa trudne. Jeśli zauważasz przewlekły świąd, łuszczenie, zaczerwienienie skóry głowy lub nadmierne wypadanie włosów, warto skonsultować się ze specjalistą, który przeprowadzi odpowiednią diagnostykę i zaproponuje indywidualny plan postępowania. Zapraszamy do kontaktu w celu dalszej diagnozy.